Mohammed Azlan Mis
Pusat Pengajian Bahasa dan Linguistik
Fakulti Sains Sosial dan Kemanusiaan
Universiti Kebangsaan Malaysia

Abstrak

Kajian bahasa rojak di Sarawak ini bertujuan memerihalkan bahasa yang digunakan oleh pelbagai suku kaum, iaitu suku kaum Melayu, Iban, Cina dan Melanau dalam perhubungan sesama mereka seharihari. Penggunaan bahasa rojak di negeri Sarawak sama pentingnya dengan bahasa tempatan, seperti bahasa Iban, Melanau, Cina dan dialek Melayu. Bahasa rojak di Sarawak bahasa yang biasa dipilih dalam hubungan antara suku kaum yang pelbagai. Borang soal selidik digunakan untuk mengumpulkan maklumat penggunaan bahasa berlandaskan kerangka kajian pilihan bahasa serta dijumlahkan keseluruhannya mengikut bahasa yang ada digunakan dalam masyarakat tersebut. Kajian ini telah dijalankan di bandar Sarikei. Kaedah yang dipilih ini telah disesuaikan daripada Fishman, Asmah, Holmes dan juga Chua Yan Piaw berlandaskan analisis kekerapan (peratusan). Didapati suku kaum yang pelbagai di negeri Sarawak telah memilih dua bahasa rojak, iaitu bahasa rojak Melayu-Iban dan bahasa rojak Melayu-Melanau. Walau bagaimanapun, penggunaan bahasa rojak Melayu-Iban lebih utama jika dibandingkan dengan bahasa rojak Melayu-Melanau. Bahasa rojak Melayu-Iban digunakan lebih tinggi di Sarawak kerana bahasa ini dipilih oleh tiga suku kaum utama, iaitu Melayu, Iban dan Cina jika dibandingkan dengan bahasa rojak Melayu-Melanau yang hanya digunakan antara suku kaum Melayu dan Melanau sahaja.

Kata kunci: Sarawak, bahasa rojak, penggunaan bahasa, pilihan bahasa, perhubungan, pelbagai suku kaum

Abstract
This research on code-mixing in Sarawak studies the mixed language used by the various ethnic groups there namely the Malays, Ibans, Chinese and Melanaus in their day-to-day communication. Codemixing is equally as important as the local languages (Iban, Melanau, Chinese and the Sarawak Malay dialect). Code-mixing in Sarawak is more common in communication between different ethnic groups. Questionnaires were used to obtain all the information based on the framework of language choice and were then totalled according to the languages spoken in the community. This study was conducted in the town of Sarikei. The method selected has been adapted from Fishman, Asmah, Holmes and Chua Yan Piaw based on percentage frequency
analysis. It was found that among the various ethnic groups in Sarawak there were two types of code-mixing: one involving the mixing of Malay and Iban, and the other of Malay and Melanau. However, the MalayIban mix is more common than the Malay-Melanau mix. The use of the Malay-Iban mixed language is predominant when compared to the use of the Malay-Melanau mix as this is the language of choice among the three biggest ethnic groups living there (the Malays, Ibans and Chinese) as compared with the Malay-Melanau mix which is used among the Malay and Melanau only.

Keywords: Sarawak, code-mixing, language use, language choice,
relationship, multiethnic
Rujukan

Asmah Haji Omar, 1982. Language and Society in Malaysia. Dewan Bahasa dan Pustaka: Kuala Lumpur.
Asmah Haji Omar, 1985. Perancangan Bahasa dengan Rujukan Khusus kepada Perancangan Bahasa Malaysia. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.
Asmah Haji Omar, 2001. Kaedah Penyelidikan Bahasa di Lapangan. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.

Asmah Haji Omar, 2007. “Taksonomi Pertemuan Bahasa: Di Manakah LetaknyaBahasa Rojak?” Kertas kerja dalam Seminar Bahasa Rojak: Kecelaruan Penggunaan Bahasa Melayu, Dewan Bahasa dan Pustaka, Kuala Lumpur. 18-19 Julai 2007.
Chua Yan Piaw, 2006. Kaedah Penyelidikan (Buku 1). Malaysia: Mc Graw Hill.
Ervin-Tripp, S., 1972. “An Analysis of Interaction of Language, Topic, and Listener” dlm. Fishman (ed.), Reading in Sociology of Language. Mouton:
The Hague-Paris.

Fishman, Joshua A., 1972a. The Sociology of Language. Rowley, Mass: New Bury House.
Fishman, Joshua A., 1972b. “The Relation between Micro and Macro Sociolinguistics in the story of Who Speaks What Language to Whom and When” dlm. Language in Sociocultural Change oleh Anwar D. Dil. California: Stanford University Press.
Hassan Ahmad, 2009. “Lidah Terputus, Bahasa dan Bangsa Pupus” dlm. Dewan Bahasa Jilid 9. Bil 4, April 2009.
Holmes, Janet, 2001. An Introduction to Sociolinguistics. Second Edition. Longman: Malaysia.
http:// www.sarikeiro.sarawak. gov.my (Capaian 28 Mei 2008).
Jabatan Perangkaan Malaysia, Sarawak 2005.
Mohammed Azlan Mis, 2010. “Lingua Franca Di Sarawak: Aplikasi Teori Pilihan
Bahasa” dlm. Gema Online Journal Volume 10:2, 2010.
Su’ad Awad, 2007. Rojak (Pasembor?) Melayu: Identiti Linguistik dan Sosial Bahasa Sembang Internet”. Kertas kerja dalam Seminar Bahasa Rojak: Kecelaruan Penggunaan Bahasa Melayu. Dewan Bahasa dan Pustaka,
Kuala Lumpur. 18-19 Julai 2007.

Hantar Maklum Balas Anda