Vokal Beraspirat Dan Konsonan Bergeminasi h [hh] ~ [hú] dalam Proses Penerbitan Kata Bahasa Melayu

(The Aspirated Vowels and the Geminated consonants h [hh] ~ [hú] in the process of derivation of Malay words)

Sato Hirobumi @ Rahmat

manis2bongok@gmail.com

Penyelidik di Akademi Pengajian Melayu, Universiti Malaya (UM), merangkap jawatan penyelidik di Fakulti Sains Sosial dan Kemanusiaan, Universiti Yala Rajabhat (YRU), Thailand.

Manavavee Mamah

kuano_ree12@yahoo.com

Pensyarah Program Bahasa Melayu di Fakulti Sains Sosial dan Kemanusiaan, Universiti Yala Rajabhat (YRU), Thailand.

Abstrak

Kata dasar bahasa Melayu standard mempunyai satu grafem h yang sama tetapi membawa nilai bunyi yang berbeza menurut lingkungan fonetik, seperti konsonan aspirasi/ h /: [ h ] pada akhir suku kata fonologi dalam kata ubah /ubah/: [ubahh] dan konsonan geseran /h/: [h] ~ [ú] pada awal suku kata fonologi dalam usaha /usaha/: [usaha] ~ [usaúa]. Namun, kedua-dua golongan bunyi ini tidak dibezakan oleh sesetengah pengkaji fonetik bahasa Melayu. Di samping itu, terdapat ejaan gandaan *hh dalam kata terbitan yang berakhiran –an {-an} atau –i {-i}, seperti *pilihhan dan *dikasihhi. Berdasarkan data bertulis yang diperoleh, kata terbitan yang demikian terbentuk daripada kata dasar yang berakhir dengan bunyi aspirasi h [ h ] bersama-sama akhiran yang berkenaan. Walaupun ejaan gandaan *hh ini salah dari segi aturan ejaan rasmi bahasa Melayu, tetapi ejaan yang salah ini mencerminkan satu fakta sebutan bahasa Melayu secara teliti. Penulis menganalisis nilai bunyi grafem h yang hadir di sempadan antara kata dasar dengan akhiran –an {-an} atau –i {-i} dalam kata terbitan, dengan menggunakan kaedah fonetik akustik berkomputer. Hasil daripada analisis ini didapati bahawa nilai bunyi grafem h dalam sesetengah data rakaman memperlihatkan geminasi konsonan aspirasi yang diikuti oleh konsonan geseran dalam bentuk [hh] ~ [hú] dalam lingkungan fonetik yang berkenaan. Fenomena geminasi konsonan ini melahirkan ejaan gandaan (yang salah) *hh [hh] ~ [hú] dalam kalangan sesetengah penutur bahasa Melayu. Berdasarkan penemuan ini, dikemukakan satu hipotesis tentang proses geminasi konsonan h [hh] ~ [hú] dalam kata terbitan yang berkenaan, iaitu pergerakan pita suara yang menyebabkan buka-tutup glotis dalam proses artikulasi bunyi aspirasi yang diikuti oleh bunyi geseran.

Kata kunci: aspirasi, geminasi, geseran, konsonan beraspirat, konsonan bergeminasi, letupan, vokal beraspirat

Abstract

Standard Malay root word has one and the same grapheme h that bears different phonetic values according to the phonetic environment, such as the aspiration consonant / h /: [ h ] at the end of the phonological syllable in the word ubah /ubah/: [ubahh] and the fricative consonant /h/: [h] ~ [ú] at the beginning of the phonological syllable in the word usaha /usaha/: [usaha] ~ [usaúa]. However, these two groups of sounds are not distinguished by some phoneticians of Malay. In addition, there is found a double spelling *hh in the derivatives ending in the suffixan {-an} or -i {-i}, such as *pilihhan and *dikasihhi. According to our written data, these derivatives are formed from the root words ending in the aspiration h [ h ] accompanied by the suffixes mentioned above. Although this double spelling *hh is incorrect in terms of the official spelling rules of Malay, it reflects a fact of pronunciation of the Malay words concerned precisely. We analyzed the phonetic values of the grapheme h-s that are found at the boundary between the root words and the suffix -an {-an} or -i {-i} in the derivatives, using a computer-aided acoustical phonetic method. As a result of these analyses it was found that the grapheme h-s in some of the recording data had shown a gemination of consonant, that is the aspiration followed by the fricative in the form of [hh] ~ [hú]  in the phonetic environment concerned. It is likely that these phenomena of the gemination of the consonant might create the (mis-)spelling *hh [hh] ~ [hú] among some speakers of Malay. Based on this discovery, a hypothesis was presented on the process of the gemination of the consonant h [hh] ~ [hú] in the derivatives concerned, namely the vocal cords movements that cause the glottis to be opened or to be closed in the process of the articulation of the aspiration followed by the fricative sound.

Keywords: aspirated consonants, aspirated vowels, aspiration, geminated consonants, gemination, fricatives, plosives.

RUJUKAN

Jo’o, Hakutaro (城生伯太郎). (1992). 音声学(Phonetics). 3rd edition. Tokyo: Apollon.

Jo’o, Hakutaro (城生伯太郎). (2008). 実験音声学入門 (Introduction to Experimental Phonetics). Tokyo: Sun Educational.

Koizumi, Tamotsu (小泉保). (1996). 音声学入門 (An Introduction to Phonetics). Tokyo: Daigakushorin.

Manavavee Mamah. (2012) Fenomena Geminasi Konsonan Dalam Proses Penerbitan Kata: Kajian Kes Bahasa Melayu Standard. Tesis Sarjana Sastera (MA). Universiti Brunei Darussalam.

Oka, Shigenori (岡滋訓). (2008). タイ語発音教室 (Thai Pronunciation). Bangkok: Voice.

Ophuijsen, Ch.A. van. (1910, 1915). Maleische Spraakkunst. Leiden: S.C. Van Doesburgh.

Sato, Hirobumi @ Rahmat. (2002). Permulaan Fonetik dan Fonologi. Edisi ke-3. Bandar Seri Begawan: Universiti Brunei Darussalam.

Sato, Hirobumi @ Rahmat. (2011). “Analisis Akustik Konsonan /-h/ dalam Kata Terbitan Berimbuhan {-an} /-an/”, dlm. Jurnal Bahasa 22, hlm. 110-126. Bandar Seri Begawan: Dewan Bahasa dan Pustaka.

Sato, Hirobumi @ Rahmat. (2015). “Hipotesis Bunyi Palatalisasi [nj] dan Bunyi Belakang-Gusi [n̠] dalam Bahasa Melayu: Penjelasan Fonetik Akustik”, dlm. Jurnal Bahasa 15:2, hlm. 267-290, Dewan Bahasa dan Pustaka, Malaysia.

Tanaka, Harumi et al. (田中春美他). (1988). 現代言語学辞典 (Seibido’s Dictionary of Linguistics). Tokyo: Seibido.

Zainal Abidin Ahmad (Zaʻba). (2000). Pelita Bahasa Melayu Penggal I-III Edisi Baharu. Karya asal 1941, 1946, 1947. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.

[Teks Penuh]

Hantar Maklum Balas Anda