PELESTARIAN DIALEK KELANTAN DI BESUT DAN KAITANNYA DENGAN PEMBENTUKAN JATI DIRI
(The Preservation of the Kelantanese Dialect in Besut and Its Connection with Identity Formation)

Siti Rahimah Mustaffa
sitirahimah.upm@gmail.com

Raja Masittah Raja Ariffin
rajamasittah@upm.edu.my

Adi Yasran Abdul Aziz
adiyasran@gmail.com

Mohd Sharifudin Yusop
mosy@upm.edu.my

Jabatan Bahasa Melayu, Fakulti Bahasa Moden dan Komunikasi,
43400 Universiti Putra Malaysia,
Serdang, Selangor, Malaysia.

Abstrak
Masyarakat Besut ialah masyarakat di negeri Terengganu yang menuturkan dialek Kelantan sebagai dialek asas mereka. Oleh sebab bahasa (dialek) memainkan peranan penting untuk menggambarkan keperibadian dan jati diri sesebuah masyarakat penutur, maka kajian ini bertujuan menghubungkaitkan dialek dengan jati diri masyarakat Besut. Bagi mencapai objektif tersebut, kerangka teori pembentukan jati diri yang diubah suai daripada Abdullah Hassan, Hipotesis Sapir-Whorf dan teori gelombang telah digunakan dalam kajian ini. Sebanyak 120 orang responden Melayu di Besut telah dipilih untuk mendapatkan data melalui soalan soal selidik. Kemudian, data tersebut dianalisis secara kuantitatif dan kualitatif. Dapatan kajian menunjukkan bahawa penggunaan dialek adalah tidak muktamad dalam penetapan jati diri mereka. Selain bahasa, terdapat beberapa faktor lain yang boleh membentuk jati diri sesebuah masyarakat, termasuklah budaya, geografi, leluhur, dan agama. Kajian ini memberikan gambaran sebenar tentang perihal jati diri masyarakat penutur dialek Kelantan di Besut.

Kata kunci: dialek Kelantan, negeri Terengganu, Besut, masyarakat Besut, jati diri

Abstract
The community of Besut in Terengganu mainly uses the Kelantanese dialect as their main dialect. As dialect plays an important role in reflecting the identity of a community of speakers, this study aims to link dialect with the identity of the Besut community. This study was conducted using a modified framework based on Abdullah Hassan’s Identity Construction (2009), the Sapir-Whorf hypothesis (2007) and the Wave Theory (2010). A total of 120 respondents from Besut were selected using a questionnaire. The data was then analysed using quantitative and qualitative analysis. The findings of this study reveal that the use of dialect is that the speakers do not only use dialect to determine self-identity. Apart from dialect, several other factors also play a part, such as culture, geographical location, ancestry and religion. This research provides insight into the true identity of speakers of the Kelantanese dialect in Besut.

Keywords: Kelantanese dialect, Terengganu, Besut, Besut community, identity

RUJUKAN

Abdullah Hassan. (2009). Bahasa Melayu di persimpangan: antara jati diri dengan rempuhan globalisasi”. Kemanusiaan, 16, 59-81.

Asmah Omar. (2008). Susur galur bahasa Melayu. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.

Chambers, J.K dan Trudgill, Peter. (1990). Dialektologi. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.

Collins, James T. (1986). Antologi kajian dialek Melayu. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.

Idris Aman, Rosniah Mustaffa, Zaharani Ahmad, Jamilah Mustafa, dan Mohammad Fadzeli Jaafar (2011). Aksen kebangsaan. Aksen bahasa kebangsaan, realiti identiti integrasi (17-23). Idris Aman (ed). Bangi: Penerbit Universiti Kebangsaan Malaysia.

Jufrizal, Zul Amri dan Refnaldi. (2007). Hipotesis Sapir-Whorf dan struktur informasi klausa pentopikalan bahasa Minangkabau”. Linguistika, 14(26), 1-22.

Kramsch, C. (1998). Language and culture. Oxford: Oxford University Press.

Lee Yok Fee. 2011. Identiti harian dalam subjektiviti Cina Malaysia. Jurnal Terjemahan Alam dan Tamadun Melayu, 2(2), 68-87.

Majtanova Miroslava. (2012). Pengukuhan Identiti dalam Konteks Kumpulan berkaitan. Bahasa dan Pembinaan identiti. Roslina Mamat, Syed Nurul Akla Syed Abdullah dan Lim Choon Bee (ed.). Serdang: Penerbit Universiti Putra Malaysia.

Mat Hussin Dollah. (1989). Besut dari perspektif sosio-politik 1700-1900. Pesaka V. Dato’ Setia Jasa & Mohd. Yusof Abdullah (ed.). Terengganu: Lembaga Muzium Negeri Terengganu.

Raja Masittah Raja Ariffin. (2007). Bahasa dan budaya masyarakat Melayu di Pulau Kokos, Australia. Serdang: Penerbit Universiti Putra Malaysia.

Raja Masittah Raja Ariffin. (2010). Analisis kata kerja dan frasa kerja bahasa Melayu di Pulau Home, Australia. Jurnal Bahasa 10:2, 298-231.

Sa’adiah Mat Alip. (2011). Sikap bahasa dan identiti: kajian kes masyarakat Narum, Sarawak dlm Jurnal Melayu 6, 57-72.

Sapir, E. (1921). Language: an introduction to the study of speech. New York: Harcourt, Brace & World.

Saville-Troike, Muriel. (1991). Etnografi komunikasi: suatu pengenalan. Diterjemah oleh Ajid Che Kob. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.

Singh, Isthla. (2000). Language and ethnicity. Linda dan Wareing, Shan (ed.). Language, Society and Power, ( 83-97). USA dan Kanada: Routledge.

Yulia Esti Katrini. (2010). Teori gelombang dalam bahasa Jawa dialek Banyumas. Open Journal Systems,Vol 20(9):16-23 http://jurnal.utm.ac.id/index.php/mt/article/view/475. Dicapai pada 5.5.2015.

Zainal Abidin bin Masleh. (2011). Kajian Etnolinguistik Terhadap Kelestarian Bahasa Bhuket dan Bahasa Lahanan di Daerah Belaga, Sarawak. (Tesis Doktor Falsafah yang tidak diterbitkan): Universiti Putra Malaysia, Serdang, Malaysia.

[Teks Penuh]

Hantar Maklum Balas Anda