Metafora Haiwan: Kajian Perbandingan Bahasa Melayu dan Bahasa Indonesia

Merry Lapasau

merry@fbmk.upm.edu.my

Arbak Othman

arbak@fbmk.upm.edu.my

Jabatan Bahasa Melayu

Fakulti Bahasa Moden dan Komunikasi

Universiti Putra Malaysia

Abstrak

Artikel ini membahaskan penggunaan metafora haiwan dalam bahasa Melayu dan bahasa Indonesia, dan bertujuan untuk menghasilkan kaedah-kaedah kebahasaan secara linguistik dalam metafora haiwan, iaitu dari segi semantik, bentuk dan jenis pembentukan, dan konsepnya. Metafora bahasa Melayu diperoleh daripada kamus umum, kamus peribahasa dan kamus simpulan bahasa dari Malaysia dan Indonesia. Kajian deskriptif ini menggunakan teori metafora konsepsi daripada Lakoff dan Johnson (2008) yang berpendapat bahawa metafora bukan hanya membentuk komunikasi manusia melainkan juga membentuk pemikiran dan perilaku manusia. Daripada kajian ini, didapati masyarakat Melayu Malaysia dan Indonesia meneroka metafora haiwan dengan makna yang sama kerana mereka mempunyai konsep pemikiran yang mirip berdasarkan latar belakang budaya yang berkaitan.

Kata kunci: semantik, metafora haiwan, konsepsi metafora haiwan

Abstract

This article discusses the usage of animal metaphors in Malay and Indonesian focusing on linguistic features including semantics, forms and formations, and concepts. Malay metaphors were collected from general dictionaries and dictionaries of idioms and proverbs from Malaysia and Indonesia. This descriptive study adopts the theory of conceptual metaphor from Lakoff and Johnson (2008) which holds that conceptual metaphors shape not just our communication but also the way we think and act. The study finds that the Malay societies in Malaysia and Indonesian each create animal metaphors with the same meanings because the two societies have similar thought concepts resulting from their close cultural relations.

Keywords: semantic, animal metaphors, concept of animal metaphor.

RUJUKAN

Badudu, J.S., 2008. Kamus Peribahasa. Jakarta: Kompas.

Burger, H., 2007. Phraseologie: Eine Einführung am Beispiel des Deutschen. Berlin: Schmidt.

Bussmann, H., 2001. Lexikon der Sprachwissenschaft. Stuttgart: Kröner.

Csaba, F., 2002. Idiomatik/ Phraseologie. Tübingen:Groos.

Deutscher, G., 2005. The Unfolding of Language. London: Arrow Books.

Djajasudarma, F., 2006. Metode Linguistik: Ancangan Metode Penelitian dan Kajian. Bandung: Refika Aditama.

Drosdowski, G; Scholze-Stubenrecht, W., 1998. Redewendungen und Sprichwörtliche Redensarten. Mannheim: Duden Band 11.

Hsieh, S.C., 2001. Tiermetapher im modernen Chinesischen und Deutschen: Semantische und Soziale Funktionen. In: http://tobias-lib.ub.uni-tuebingen. de/volltexte/2001/209/pdf/diss021-040pdf

Johnson, M & Lakoff, G., 2008. Leben in Metaphern: Konstruktion und Gebrauch von Sprachbildern. Heidelberg: Carl Auer.

Kamisa, 1997. Kamus Lengkap Bahasa Indonesia. Surabaya: Kartika.

Kutha Ratna, N., 2009. Stilistika: Kajian Puitika Bahasa, Sastra dan Budaya. Yogyakarta: Pustaka Pelajar.

Mazlan Ismail, 2010. My Kamus Peribahasa. Shah Alam: Marshall Cavendish.

Mahsun, M.S., 2007. Metode Penelitian Bahasa. Jakarta: Raja Grafindo Perkasa.

Mohd Tajuddin Haji Abdul Rahman, 2006. Kamus Peribahasa. Shah Alam: Oxford Fajar.

Kamus Dewan, 2007. Edisi Keempat. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.

Orrecchioni, K., 1986. La Connotation. Lyon: Presse Universitaire de Lyon. Hlm. 94-156.

Pakhoruzi Muhammud, 2009. Kamus Simpulan Bahasa. Shah Alam: Pustaka Dini.

Palm, C., 1997. Phraseologie. Eine Einführung. Tübingen: Narr.

Pamuntjak, K St. et al., 2004. Peribahasa. Jakarta: Balai Pustaka.

Sarwono, P., 2007. Kamus Peribahasa. Jakarta: Gramedia.

Suwandi, S., 2008. Semantik: Pengantar Kajian Makna. Yogyakarta: Media Perkasa.

Von Wilpert, Gero, 1989. Sachwörterbuch der Literatur. Stuttgart: Kröner.

Widdowson, H.G., 1996. Linguistics. Oxford: University Press.

Wolff, G., 1982. Metaphorischer Sprachgebrauch. Stuttgart: Reclam.

www.bmspm.net. 24.08.2009

www.http://ms.wikipedia.org/wiki/Peribahasa 01.08.2009

www.karyanet.com.mu 24.08.2009

Zabri Zakaria dan Rubiah Jusoh, 2010. Peribahasa. Petaling Jaya: Kualiti books.

Zaimar, OKS & Harahap, A B., 2009. Telaah Wacana. Jakarta: The intercultural Institute.

(Teks penuh)

Hantar Maklum Balas Anda